Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày đất nước thống nhất. Nhưng nỗi đau ly tán vẫn âm ỉ trong lòng hàng ngàn gia đình Việt Nam. Tính đến đầu năm 2026, cả nước vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập và hơn 300.000 hài cốt đã an táng nhưng chưa xác định được danh tính. Những cựu chiến binh - những nhân chứng lịch sử cuối cùng - ngày một già yếu. Thời gian thì âm thầm xóa dần các dấu vết thực địa. Công tác tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ đã trở thành một cuộc chạy đua nghẹt thở với thời gian.
Trong bối cảnh cấp bách đó, Chính phủ và Bộ Quốc phòng đã chính thức phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".
Chiến dịch đặt ra mục tiêu cốt lõi: quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, tổ chức lấy mẫu ADN diện rộng trên toàn quốc nhằm số hóa bản đồ gen, hướng tới cột mốc Kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).
Đây không chỉ là một chiến dịch kỹ thuật, công nghệ mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, từ nghĩa đồng bào sâu nặng.
Nội dung cốt lõi của Chiến dịch
Mục tiêu quy tập
- Tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ trong toàn bộ Chiến dịch (từ 15/3/2026 đến 27/7/2027).
- Riêng năm 2026, Chiến dịch đặt mục tiêu quy tập được khoảng 3.000 hài cốt.
Công tác ADN & xác định danh tính
- Hoàn thành lấy mẫu khoảng 230.000 mộ chưa có thông tin trong các nghĩa trang và hài cốt mới quy tập.
- Giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt.
- Vận hành cơ sở dữ liệu gen thân nhân để phục vụ đối sánh thông tin.
Mở đường thực địa
- Đẩy mạnh rà phá bom mìn tại các vùng lõi, địa bàn trọng điểm như Vị Xuyên (tỉnh Tuyên Quang), Lào Cai, Lạng Sơn và các khu vực có thông tin mộ.
Ban Chỉ đạo quốc gia tổ chức phát động, giao Ban Chỉ đạo tỉnh Quảng Trị đăng cai tổ chức lễ phát động.
Ban Chỉ đạo các quân khu và các tỉnh/thành căn cứ kế hoạch chung để xây dựng phương án triển khai riêng biệt, bảo đảm hiệu quả cao nhất.
Các mốc thời gian quan trọng
Tổng thời gian thực hiện Chiến dịch, hướng tới Kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Lễ phát động chính thức, sáng ngày 2/4/2026 tại Thành cổ Quảng Trị.
Nhìn lại hơn 120 ngày trong Chiến dịch 500 Ngày Đêm
Khởi động chiến dịch tại Thành cổ Quảng Trị
Ban Chỉ đạo Quốc gia chính thức phát động chiến dịch 500 ngày đêm tại "đất lửa" Quảng Trị. Quyết định số 27/QĐ-BCĐQG được ban hành, thiết lập cơ chế phối hợp đặc biệt giữa Bộ Quốc phòng (chỉ đạo quy tập), Bộ Công an (đồng bộ dữ liệu định danh) và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (quản lý nghĩa trang, thân nhân).
Mở rộng tìm kiếm thực địa, tiến hành đợt cất bốc đầu tiên
Đội Quy tập 584 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị) cất bốc thành công 5 hài cốt liệt sĩ tại khu vực đồi núi hiểm trở thuộc xã Đakrông, mở màn cho chuỗi ra quân thực địa trên toàn quốc.
Ngày 14/5, 5 hài cốt được truy điệu và an táng tại Nghĩa trang Đông Lễ, phường Nam Đông Hà.
Phát động chiến dịch điểm tại TP.HCM
Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM tổ chức phát động lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định thông tin. Toàn thành phố có 18 nghĩa trang (46.180 mộ), trong đó xác định 9.869 mộ chưa có thông tin cần lấy mẫu giám định ADN. Mục tiêu: hoàn thành toàn bộ trước tháng 5/2027.
Chào đón các anh trở về từ đất bạn Lào
Lễ truy điệu và an táng 80 hài cốt liệt sĩ là quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại nước CHDCND Lào, tổ chức tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nghi Lộc, xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An.
Đây là các hài cốt được Đội Quy tập thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An tìm kiếm, cất bốc từ 3 tỉnh Xiêng Khoảng, Xây Xổm Bún và Viêng Chăn. Toàn bộ 80 hài cốt đưa về nước đợt này đều chưa rõ danh tính.
Hội nghị rút kinh nghiệm làm trước lấy mẫu, số hóa, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại TP.HCM
Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM tổ chức hội nghị rút kinh nghiệm đợt làm trước về lấy mẫu, số hóa và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ.
Trước đó, từ Lễ phát động làm trước tại Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM, lực lượng chức năng đã khai quật, lấy mẫu 100 mộ trong 4 ngày, thu thập được mẫu phẩm từ 61 mộ; 39 mộ còn lại không thu được mẫu do phân hủy qua thời gian (trong đó 4 mộ không còn hài cốt).
Sau Hội nghị, các địa phương sẽ triển khai làm trước tại nghĩa trang địa bàn để hoàn thiện quy trình, phương án bảo đảm giám định ADN đúng quy định.
Chính phủ đặt mục tiêu quyết liệt
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Chính phủ chính thức đặt mục tiêu: phải quy tập bằng được 3.000 hài cốt liệt sĩ ngay trong năm 2026, đẩy nhanh tiến độ lấy mẫu sinh phẩm, không để thủ tục hành chính làm chậm bước chân đưa các anh về nhà.
Bà nhấn mạnh "Chậm ngày nào là có lỗi với lịch sử, với liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ".
Đột phá công nghệ: quét radar xuyên đất
Viện Thiết kế (Bộ Quốc phòng) phối hợp cùng thành phố Huế đưa máy radar xuyên đất (GPR) vào quét thử nghiệm tại khu vực nghi vấn mộ tập thể ở phường Phú Xuân. Công nghệ này giúp nhìn thấu bất thường dưới lòng đất sâu mà không cần đào xới mù mục.
Đại công trường thực địa tại Lê Thị Riêng
Đội quy tập chuyên trách phong tỏa và tiến hành khai quật lớn tại khu vực trung tâm Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM) - nơi vốn là nghĩa trang Đô Thành cũ, chiến trường khốc liệt của đợt tấn công Tết Mậu Thân 1968. Liên tiếp các lớp di vật và hài cốt được tìm thấy dưới lòng đất.
Hành trình xuyên rừng từ Campuchia
Tỉnh An Giang tổ chức lễ truy điệu, an táng 235 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh tại Campuchia (do các Đội K90, K92, K93 quy tập được trong mùa khô) về đất mẹ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Dốc Bà Đắc. Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân dự lễ.
Mộ tập thể tại Điểm cao 685, Tuyên Quang
Sau hơn 3 tháng triển khai, Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang đã quy tập được 28 hài cốt liệt sĩ và phát hiện tổng cộng 5 mộ tập thể.
Trong đó có một mộ tập thể gồm 7 hài cốt được tìm thấy tại Điểm cao 685 - một trong những cao điểm nổi tiếng của mặt trận Vị Xuyên trước đây.
Sơ kết chặng 1: những con số biết nói
Theo Cục Chính sách - Xã hội (Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng), sau hơn 110 ngày đêm ra quân: toàn quốc đã quy tập được 1.317 hài cốt liệt sĩ (293 trong nước, 174 tại Lào, 850 tại Campuchia); rà soát và lấy mẫu sinh học thành công từ 33.489 phần mộ liệt sĩ thiếu thông tin để đưa vào ngân hàng dữ liệu gen quốc gia.
Bàn giao 81 hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Kampong Speu
Tại Campuchia, Đội K93 phối hợp cùng chính quyền tỉnh Kampong Speu tổ chức lễ ký biên bản bàn giao, chuẩn bị di lý 81 hài cốt liệt sĩ vừa tìm kiếm, cất bốc được về nước để tiếp tục thực hiện các bước giám định danh tính và an táng.
Manh mối từ cây bút khắc tên "Tiến Quy"
Tại xã Minh Đức (Đồng Nai), Đội K72 phát hiện một hố chôn tập thể chứa 4 hài cốt liệt sĩ. Giữa lớp đất sâu, bên cạnh những tăng võng đã mục nát, lực lượng chức năng tìm thấy một cây bút máy cũ có khắc rõ hàng chữ "Tiến Quy" cùng hình đôi chim bồ câu - mở ra manh mối để tra cứu, tìm thân nhân liệt sĩ.
Cán mốc 100 hài cốt tại Công viên Lê Thị Riêng
Chiều 17/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước đến dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ vừa được tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng.
Đến 16h ngày 18/7, sau 13 ngày khai quật, lực lượng chức năng đã cán mốc quy tập 100 hài cốt cá nhân và 2 mộ tập thể - một trong những kết quả nổi bật nhất của chiến dịch tính đến nay.
Hơn 1.400 cơ hội trở về...
Theo Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Chiến dịch đã tìm kiếm, quy tập được 1.425 hài cốt liệt sĩ. Trong đó, có 401 hài cốt được tìm kiếm trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia.
Chiến dịch vẫn còn hơn một năm phía trước. Mỗi hài cốt được tìm thấy không chỉ là một thành quả của khoa học, của sự phối hợp giữa các lực lượng, mà còn là một gia đình được khép lại nỗi chờ đợi kéo dài bao năm. Mỗi ngày trôi qua, những nhân chứng lại già đi và nhiều dấu tích chiến tranh có nguy cơ vĩnh viễn mất dấu. Và cuộc chạy đua với thời gian vẫn đang tiếp diễn...